Człowiek 2:0, czyli o tym, jak żyć długo i zdrowo we współczesnym świecie

W przeciągu ostatnich 20 lat otaczająca nas rzeczywistość zmieniła się diametralnie a tempo tych zmian wciąż przyspiesza. Rozwój technologiczny ukierunkowany jest na to, aby żyło się nam łatwiej, lepiej, milej, szybciej i – przynajmniej z założenia – szczęśliwiej. Jednak czy rzeczywiście tak się dzieje? Czy rzeczywiście dzięki technologii oraz rozwojowi cywilizacji żyje nam się lepiej i stajemy się szczęśliwsi? Odpowiada Ewa Jarczewska-Gerc, psycholog, ekspert kampanii „interAKTYWNIE po zdrowie”.

 
Człowiek 2:0, czyli o tym, jak żyć długo i zdrowo we współczesnym świecie
Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest prosta, bowiem zależy od tego jaki dokładnie wskaźnik weźmiemy pod uwagę. Dla przykładu wynagrodzenia Polaków w ciągu ostatnich 10 lat wzrosły o ponad połowę. Można zatem powiedzieć, że ekonomicznie funkcjonujemy coraz lepiej, co jest bez wątpienia pozytywną tendencją. Stać nas na coraz więcej - rośnie poziom konsumpcji takich dóbr jak jedzenie, ubrania czy technologia (dane GUS za styczeń 2019). Jednakże inne statystyki burzą ten piękny obraz. Dla przykładu rośnie poziom problemów psychicznych społeczeństw, także polskiego. Analizy Najwyższej Izby Kontroli wskazują, że w przeciągu najbliższych 20 lat depresja stanie się najczęstszym problemem zdrowotnym Polaków! Podobne tezy stawia Światowa Organizacja Zdrowia wskazując, że o ile w tej chwili depresja to czwarta co do częstości choroba na świecie o tyle po roku 2020 (a więc naprawdę za chwilę) wskoczy na niechlubne, drugie miejsce.
Podobnie jeśli chodzi o choroby somatyczne, takie jak cukrzyca czy nowotwory   - poziom tych problemów zdrowotnych z roku na rok rośnie. Co roku w wyniku choroby nowotworowej umiera około 11 tys. naszych rodaków. Na podstawie danych GUS (2014) można powiedzieć, że Polacy zmagają się także na co dzień z bólem. Około ¼ z nas cierpi na przewlekłe bóle pleców – szczególnie dolnej (krzyżowej) oraz środkowej części, powszechne są bóle karku, szyi, coraz częstsze są także problemy hormonalne z tarczycą a także wszelkiego rodzaju alergie. Nie mówiąc już o poziomie nadwagi i otyłości. W chwili obecnej ponad 45% Polek ma nadwagę lub otyłość, choć i tak jest to mniej niż mężczyźni, u których powszechność problemów z masą ciała przekracza 62%! (GUS, 2014). Jakby tego było mało, aby sobie jeszcze bardziej dopiec, pogorszyć zdrowie i zwiększyć szanse na przedwczesny zgon, wciąż prawie 30% naszej rodzimej populacji pali papierosy.
Pojawia się pytanie - dlaczego tak się dzieje? Jak wytłumaczyć to, że choć żyje nam się coraz łatwiej i wygodniej – nie stajemy się zdrowsi szczęśliwsi, a wręcz przeciwnie, mamy coraz więcej problemów zdrowotnych, psychicznych i fizycznych?
Jest kilka czynników, które odpowiadają za tę negatywną współzmienność. Po pierwsze zarabiamy coraz więcej, gdyż coraz więcej pracujemy. I choć praca jest niezwykle ważnym czynnikiem rozwoju człowieka – poza oczywistym aspektem zarobkowym – to jednak kluczem do sukcesu są tu odpowiednie proporcje. Aby więcej zarabiać szukamy dodatkowych zleceń, zadań, często kosztem czasu wolnego, który moglibyśmy spędzić na uprawianiu pasji czy po prostu spędzaniu czasu z bliskimi ludźmi. Dla wielu ludzi praca jest tak wyczerpująca, że kiedy już wrócą do domu nie mają ochoty na nic innego, jak tylko leżenie przed telewizorem i objadanie się niezdrowym jedzeniem.
 

Jednak ilość czasu pracy to jedna kwestia, inną – jeszcze ważniejszą – jest towarzyszący nam stres. To właśnie on jest główną przyczyną – niejako czynnikiem pośredniczącym w relacji: współczesne życie a choroby. Długotrwały stres w znaczącym stopniu uszkadza naszą umiejętność efektywnej samokontroli, co w konsekwencji prowadzi do błędnych wyborów i szkodliwych zachowań. Mówimy stres – ale tak naprawdę zjawisko, które rzeczywiście nam szkodzi, to tak zwane zaburzenia stresowe. Stres to naturalna, psychofizjologiczna reakcja organizmu na sytuację postrzeganą przez nas jako trudną lub przerastającą nasze możliwości. Ewolucja wyposażyła nas w ten cudowny, neurohormonalny mechanizm po to, abyśmy w trudnych momentach potrafili się zmobilizować i zawalczyć o swoje zdrowie lub życie.

Dr Ewa Jarczewska-Gerc, psycholog, ekspert kampanii "interAKTYWNIE po zdrowie"

Jednak większość stresorów, które przed milionami lat energetyzowały naszych przodków do walki lub ucieczki, nie występuje w naszych dzisiejszych środowiskach. Pojawiły się jednak inne stresory, które potrafią nas pobudzić i zmotywować do działania bez groźby utraty życia i zdrowia.
Jednakże to wcale nie te krótkotrwałe reakcje stresowe na konkretne sytuacje są przyczyną naszych późniejszych problemów zdrowotnych. Prawda jest taka, że potrzebujemy lekkiego stresu do wykonywania codziennych zadań czy obowiązków. Kiedy jesteśmy w pełni zrelaksowani wcale nie chce nam się działać, wolimy wtedy wykonywać przyjemne aktywności np. pójść spać czy przeprowadzić miłą rozmowę towarzyską. Zjawiskiem, które rzeczywiście nam szkodzi jest stres chroniczny, nazywany przez amerykańskiego neuropsychoterapeutę Johna Ardena zaburzeniami stresowymi. Jest to zjawisko polegające na tym, że przez dłuższy okres czasu – czasem kilka tygodnia czasem nawet kilka lat – nasz poziom pobudzenia, zdenerwowania czy dyskomfortu psychicznego utrzymuje się na stałym, podwyższonym poziomie.
 

Badania prowadzone przez innego psychologa Sheldona Cohena, zajmującego się związkami między stresem a zdrowiem człowieka pokazały, że chroniczny stres prowadzi do upośledzenia funkcji układu odpornościowego a w konsekwencji do zwiększonej podatności w zasadzie na wszystkie choroby, od przeziębienia poczynając a na nowotworach kończąc.

Dr Ewa Jarczewska-Gerc, psycholog, ekspert kampanii "interAKTYWNIE po zdrowie"

Czy możemy cokolwiek w tej sytuacji zrobić? Jak bronić się przed wpływem negatywnych czynników niszczących zdrowie i życie? Okazuje się, że nasze działania mają ogromne znaczenie. Są wprawdzie takie czynniki, na które wpływu nie mamy albo jest on marginalny, takim przykładem jest poziom smogu w powietrzu. Oczywiście nawet w tym przypadku to co robimy ma znaczenie – czym ogrzewamy nasze mieszkanie, czy i jakim samochodem jeździmy, etc., ale finalny efekt (stan powietrza) nie zależy wyłącznie od naszych, indywidualnych działań. Jednak to na co mamy ogromny, realny wpływ, to: palenie papierosów, dieta, aktywność fizyczna, sposoby rozładowywania napięcia i stresu, liczba godzin i jakość snu, relacje społeczne czy aktywność intelektualna. Badania prowadzone przez Johna Adrena na jego pacjentach, którzy zgłaszają się do niego z różnymi problemami psychicznymi pokazały, że wyregulowanie zachowań w wymienionych powyżej sferach powodowało takie podwyższenie jakości życia pacjentów, że nie potrzebowali oni długotrwałej terapii psychologicznej. Smutna prawda jest taka, że to my sami wskutek uleganiu licznym pokusom współczesnego życia zamiast korzystać z dobrodziejstw cywilizacji nadużywamy ich rujnując sobie zdrowie fizyczne i psychiczne.
Poniżej znajdują się praktyczne wskazówki, jak pogodzić wymagania współczesnego życia z dążeniem do zdrowia i szczęścia:
1. Ćwicz samokontrolę. Samokontrola to umiejętność wdrażania w życie postanowień, trzymania się planu działania i efektywnej realizacji postawionych celów. Trudność z samokontrolą polega na tym, że coś co jest przyjemne tu i teraz często pozostaje w sprzeczności z tym, co dobre dla naszego celu. Na przykład objadanie się niezdrowymi przekąskami bywa przyjemne w momencie konsumpcji, ale potem wiele osób doświadcza problemów trawiennych, źle się czuje, ma problemy ze snem i nastrojem, a na końcu przybiera na wadze. Pojawiają się także poczucie winy i wyrzuty sumienia, szczególnie gdy postanowiliśmy zdrowo się odżywiać Samokontrola polega na planowaniu takich działań, które ukierunkowane są na nasz cel i wspierają jego realizację. Nie oznacza ona jednak, że zamykamy się w więzieniu naszych celów i tracimy jakość życia tu i teraz. Wiele badań pokazuje, że osoby efektywnie sprawujące samokontrolę są dużo szczęśliwsze niż te, które ciągle sobie folgują i w konsekwencji doświadczają wiecznych porażek w procesie realizacji celów. Spada ich poczucie własnej skuteczności, poczucie kontroli, samoocena i nastrój, prowadząc do problemów psychicznych włącznie z depresją.
2. Wypróbuj minimalizm. Współczesna ekonomia przekonuje nas, że „więcej i częściej” da nam poczucie szczęścia. A przecież jednym ze znaczeń pojęcia economy jest oszczędność i umiarkowanie. Zrób porządek w swojej szafie, kosmetyczce, spiżarni a nawet komputerze. Oddaj to, czego nie używasz potrzebującym. Zastanawiaj się głęboko nad każdym zakupem – czy naprawdę tego potrzebuję? Jaką potrzebę zaspokoi ten nowy przedmiot? Oczywiście w kupowaniu bardzo często chodzi o potrzebę emocjonalną – zastanów się, czy nie spełni jej inne działanie, np. sport czy spotkanie z miłą, dawno nie widzianą osobą? Zaoszczędzone w ten sposób pieniądze pozwolą na realizację większych marzeń, na przykład na zakup mieszkania czy wyjazd do Indii. Nie marnuj jedzenia, Polacy wyrzucają około 30% zakupionych produktów spożywczych! Świadomie korzystaj z wody, segreguj śmieci i dbaj o środowisko. Wiele osób, które przeszły na minimalistyczny sposób myślenia i działania odczuwa ogromną poprawę jakości swojego życia. Pamiętaj zatem, że mniej nie znaczy gorzej.
3. Zastosuj tak zwane pozytywne priorytety. Wyniki badań prowadzonych w ramach współczesnej psychologii szczęścia pokazują, że w budowaniu osobistego szczęścia bardzo istotne są nasze osobiste działania podejmowane przez nas każdego dnia. Podobnie jak codziennie musimy spełnić szereg zadań i obowiązków, tak powinniśmy także zrobić coś, co będzie ukierunkowane na odczuwanie szczęścia. Do pozytywnych priorytetów zaliczamy: delektowanie się – czyli świadome przeżywanie miłych chwil (np. miła rozmowa, oglądanie przyrody w parku, delektowanie się promieniami słońca, etc.), wdzięczność (wobec losu, siły wyższej, innego człowieka lub siebie samego), życzliwość, nadawanie znaczenia – czyli szukanie sensu w doświadczeniach, także tych niekoniecznie dla nas sprzyjających, a także spędzanie czasu z ludźmi, wobec których odczuwamy pozytywne emocje. Wyniki badań pokazują, że zastosowanie każdego dnia choć jednego pozytywnego priorytetu znacząco podwyższa naszą jakość życia.
4. Zadbaj o sobie w 6 sferach: sen (odpowiednio długi i regularny), dieta (bogata w warzywa i owoce), ćwiczenia fizyczne (regularne! około 30 minut aktywności dziennie), edukacja (ucz się całe życie), relacje społeczne (dbaj o bliskich) oraz emocje (zarządzaj stresem). Jeśli chodzi o ten ostatni obszar – emocji i stresu, zastosowanie wcześniejszych zaleceń prawdopodobnie rozwiąże nasze problemy ze stresem, trzeba tylko podjąć decyzję o zmianie stylu życia i konsekwentnie wdrażać ją każdego dnia.
 

2019-06-11 13:06
Najnowsze wiadomości z Najnowsze Wiadomosci
dzisiaj 05:53 Przygotuj się na wakacje. Sprawdź, jak ochronić swoje ciało przed słońcem
dzisiaj 05:51 Przemysł 4.0 - nowe potrzeby, nowi specjaliści
dzisiaj 05:48 Warsaw UNIT drapie chmury – wieżowiec ma już blisko 200 metrów wysokości
dzisiaj 05:46 Tylko co trzeci młody Polak pracuje. Wakacyjny staż pomoże im zdobyć doświadczenie
wczoraj 07:42 690 mln ludzi na świecie cierpi głód. Świat przegrywa walkę z niedożywieniem, alarmuje UNICEF, WFP, FAO, WHO i IFAD
wczoraj 07:35 TOP 5 innowacji w branży finansowej, które warto znać
2020-07-14 06:23 Europa Środkowo-Wschodnia dogoniła Zachód pod względem produkcji
2020-07-13 07:09 Biznes zaangażowany w walkę z pandemią
2020-07-12 12:17 POLONUS JEŹDZI Z TOUR DE POLOGNE
2020-07-12 12:16 Alergiku! Zadbaj o swoje oczy z kroplami Ektin!
2020-07-12 12:14 Około 70 proc. szukających pracy sezonowej nie bierze pod uwagę wyjazdu za granicę
2020-07-12 12:13 Pakiet mobilności przyjęty w Parlamencie Europejskim. 38 proc. przewoźników niepokoi się konsekwencjami
2020-07-12 12:11 Wypadki z udziałem autobusów w Polsce
2020-07-12 12:05 Too Good To Go obchodzi pierwsze urodziny i wzmacnia szeregi!
2020-07-12 12:04 Colliers International reprezentuje europejskiego giganta obuwniczego
2020-07-11 06:20 W Polsce mamy suszę. Ulewy i burze nie poprawiają sytuacji
2020-07-11 06:18 Fundacja ORLEN wsparła potrzebujących w ramach e-sportowego projektu
2020-07-11 06:16 Praca zdalna nie sprawi, że biura znikną
2020-07-11 06:11 Cyfrowa rewolucja dopiero się rozpoczyna. Jak wpłynie na branżę zarządzania danymi?
2020-07-10 08:44 Ty odzyskałeś życie po kwarantannie, on nigdy nie ucieknie od choroby – najnowsza kampania Otwartych Klatek
Najnowsze wiadomości z Polska
dzisiaj 15:05 W Lubinie są z niego zadowoleni. Martin Ševela zostaje w Zagłębiu, podpisał nowy kontrakt
dzisiaj 14:55 Wyczekiwanie na Wall Street
dzisiaj 14:55 Gwarancje płyną z BGK do firm
dzisiaj 14:55 Trzy ćwierci mikrośmierci
dzisiaj 14:54 Mateusz Morawiecki w "Daily Telegraph" o technologii 5G: "Pominięcie zabezpieczenia naszej kluczowej technologii byłoby błędem"
dzisiaj 14:54 Vera Jourova o funduszach UE a praworządności: "teraz albo nigdy!"
dzisiaj 14:54 Andrzej Duda i prank rosyjskich komików. Media: Więcej osób poniesie konsekwencje
dzisiaj 14:54 Koronawirus. Adam Małysz już zdrowy. Powiedział, czego najbardziej mu brakowało w czasie choroby COVID-19
dzisiaj 14:54 Bon turystyczny. Emeryci nie dostaną dodatkowych pieniędzy. Dla kogo bon turystyczny?
dzisiaj 14:54 Co mówi o nas nasze imię? Naukowiec odpowiada!
dzisiaj 14:54 Jak słyszą zwierzęta?
dzisiaj 14:49 Viera Jourova o powiązaniu unijnych środków z praworządnością: Nie można tego poświęcić
dzisiaj 14:49 Zaginięcie Iwony Wieczorek. Nowe informacje w sprawie poszukiwań
dzisiaj 14:49 RMF: Telefon rosyjskich komików do Andrzeja Dudy. Więcej osób poniesie konsekwencje
dzisiaj 14:49 Zaprezentowano pierwsze zdjęcia Słońca z misji Solar Orbiter
dzisiaj 14:49 Komisja PE przyjęła raport krytykujący stan praworządności w Polsce
dzisiaj 14:49 Nieudany zamach w Porozumieniu. Jadwiga Emilewicz chce wzmocnić Morawieckiego
dzisiaj 14:46 Bielsko-Biała: ciężarówka przewróciła się na auto osobowe
dzisiaj 14:46 Hiszpanie oburzeni zachowaniem brytyjskich turystów. "W tym celu granice są otwarte?"
dzisiaj 14:46 Nagranie z tańczącą Kingą Dudą ponownie zdobywa popularność
dzisiaj 14:46 Co dalej z Szymonem Hołownią?
dzisiaj 14:46 Uszczypliwość Tuska, chodzi o Halloween
dzisiaj 14:46 Gorący dzień w Sejmie. Dyskusja o wyborach [RELACJA NA ŻYWO]
dzisiaj 14:46 Platforma po wakacjach przedstawi nowy program. Budka nie wyklucza, ¿e zmieni siê te¿ nazwa partii
dzisiaj 14:46 Holandia. Radna zakry³a nazwê "Pu³awy" têczow± flag±. Zerwano wspó³pracê przez "strefy anty-LGBT"
dzisiaj 14:46 GIS ostrzega przed nowym narkotykiem. Jest 60 razy mocniejszy ni¿ morfina
dzisiaj 14:46 RMF FM nieoficjalnie: Andrzej Duda zostanie zaprzysiê¿ony na Stadionie Narodowym, a nie w Sejmie
dzisiaj 14:46 El¿bieta Witek t³umaczy siê ze ¶miechu podczas posiedzenia Sejmu. "Nie ¶mia³am siê z komisji, tylko z sytuacji"
dzisiaj 14:30 6-latek uratował siostrę przed agresywnym psem. To cud, że przeżył
dzisiaj 14:30 Wypadek w metrze. Utrudnienia w kursowaniu I linii
dzisiaj 14:30 Ks. Isakowicz-Zaleski o komisji ds. pedofilii: PiS odwdzięcza się Kościołowi
dzisiaj 14:30 Prof. Krzysztof Simon o luzowaniu obostrzeń: ”Idiotyzm i mówię to świadomie”
dzisiaj 13:46 Górniczy związkowcy grożą protestami
dzisiaj 13:46 Banki nadal słabsze niż rynek i bez większych szans na istotne odbicie
dzisiaj 13:45 Wyniki wyborów 2020. Sąd Najwyższy o protestach. Mija termin
dzisiaj 13:45 Afera z rosyjskimi youtuberami. Kulisy rozmowy z prezydentem Andrzej Dudą
dzisiaj 13:45 Zaprzysiężenie prezydenta Andrzeja Dudy. Media: Pałac planuje zmianę miejsca
dzisiaj 13:45 "Newsroom". Program specjalny WP
dzisiaj 13:45 Elżbieta Witek wyjaśnia, dlaczego śmiała się podczas powoływania członków komisji ds. pedofilii
dzisiaj 13:45 Początek współpracy z PiS? Posłowie PSL nie poparli wotum nieufności dla ministrów Kamińskiego i Ziobry
dzisiaj 13:45 Mateusz Morawiecki o technologii 5G. "Pominięcie zabezpieczenia naszej kluczowej technologii byłoby błędem"
dzisiaj 13:45 Wyniki wyborów 2020. Donald Tusk komentuje kuriozalną petycję (relacja na żywo 16 lipca)
dzisiaj 13:45 Życie przełożone na muzykę, czyli śpiewane autobiografie
dzisiaj 13:45 "Ojciec"– satyra rodzinna pełna absurdów
dzisiaj 13:45 Mukopolisacharydoza - przyczyny choroby, diagnostyka i możliwości leczenia
dzisiaj 13:40 Rzecznik SN o prezes Joannie Lemańskiej: Lepiej dmuchać na zimne
dzisiaj 13:40 ​Śledztwo w sprawie "zamku" w Stobnicy. Zatrzymano siedem osób
dzisiaj 13:40 Elżbieta Witek tłumaczy się z napadu śmiechu podczas głosowania w Sejmie
dzisiaj 13:40 Wybory prezydenckie 2020. Do Sądu Najwyższego wpłynęły już 164 protesty
dzisiaj 13:40 RMF nieoficjalnie: Zaprzysiężenie Andrzeja Dudy odbędzie się na Stadionie Narodowym
Oglądać wiadomości z Polski na Facebook